این روزها دوباره همان روایت آشنا تکرار میشود.
اینکه چون بلژیک به جمع هشت تیم برتر رسیده و مصر نیز نمایش خوبی مقابل آرژانتین داشته، پس عملکرد تیم ملی ایران در جام جهانی باید موفق و قابل دفاع تلقی شود.
اما این نوع استدلال، بیش از آنکه یک تحلیل فنی باشد، تلاشی برای ساختن دستاورد پس از پایان مسابقات است.
هیچکس منکر قدرت بلژیک یا کیفیت مصر نیست. اتفاقاً بسیاری از منتقدان از همان ابتدا نیز این دو تیم را حریفانی قابل احترام میدانستند. اما سؤال اصلی همچنان پابرجاست:
آیا کیفیت رقبای ایران، عملکرد خود ایران را از نقد مصون میکند؟
پاسخ روشن است؛ خیر.
اگر قرار باشد نتیجه بازیهای بعدی رقبا، معیار ارزیابی عملکرد یک تیم باشد، آن وقت باید درباره همه تیمهای دنیا نیز همین منطق را به کار برد. در حالی که در فوتبال حرفهای، عملکرد هر تیم بر اساس کیفیت بازی، تصمیمات فنی، میزان پیشرفت، شجاعت تاکتیکی و نتیجهای که خودش کسب کرده سنجیده میشود، نه بر اساس اینکه رقیبانش بعدها چه کردند.
واقعیت این است که ایران در مرحله گروهی حتی یک پیروزی هم به دست نیاورد.
اگر تیمی هدفش صعود است، بازی با نیوزیلند همان مسابقهای بود که باید سه امتیاز آن گرفته میشد. از دست رفتن آن فرصت، بیش از هر چیز حاصل عملکرد خود تیم ملی بود، نه قدرت بلژیک و نه کیفیت مصر.
از سوی دیگر، اگر قرار است از قدرت مصر و بلژیک به عنوان دستاورد یاد شود، باید این سؤال هم پاسخ داده شود که آیا تیم ملی ایران در برابر این دو تیم نمایش برتری ارائه داد یا صرفاً به تساوی رسید؟
تساوی، آن هم بدون کسب حتی یک برد، نمیتواند به خودی خود تبدیل به موفقیت تاریخی شود.
نکته مهمتر این است که نباید هر اتفاقی را پس از پایان جام جهانی به عنوان سند موفقیت معرفی کرد.
اگر مصر آرژانتین را حذف میکرد، باز هم ایران از مرحله گروهی حذف شده بود.
اگر بلژیک قهرمان جهان هم شود، باز هم جدول گروه ایران تغییر نمیکند.
نتایج بعدی رقبا، گذشته را بازنویسی نمیکنند.
تیم ملی ایران نه فاجعه مطلق را تجربه کرد و نه شاهکار آفرید.
اما همانقدر که نباید شکست را بزرگتر از واقعیت نشان داد، نباید با استناد به نتایج دیگران نیز برای خود دستاورد ساخت.
فوتبال حرفهای بر پایه واقعیت قضاوت میشود، نه روایتسازی.
به جای اینکه هر بار پس از پایان مسابقات، دنبال شواهدی برای اثبات موفقیت بگردیم، بهتر است بپذیریم که تیم ملی میتوانست بهتر باشد، فرصت صعود را از دست داد و این موضوع، پیش از هر چیز، نیازمند تحلیل فنی و پذیرش مسئولیت است؛ نه ساختن افتخار از نتایجی که دیگران به دست آوردهاند.
نویسنده: رضا اسماعیلی